ÇANKIRI KARATEKİN ÜNİVERSİTESİ

Etik Kurullar ve Komisyonlar

Mevzuat

ÇANKIRI KARATEKİN ÜNİVERSİTESİ

ETİK KURUL YÖNERGESİ

Amaç;

 

Madde 1.

Bu esaslar, Çankırı Karatekin Üniversitesinde yapılacak olan bilimsel araştırma, yayın, eğitim-öğretim, birimler ve bireylerarası ilişkilerde etik ilkelere uyulmasını sağlamak, mevcut ilke ve kurallar doğrultusunda görüş bildirmek, gerektiğinde yenilerini oluşturmak, bunların uygulamalarına ait ilkeleri saptamak amacıyla kurulan Etik Kurulu’nun yapısı, görevleri ile çalışma usullerini düzenler.

 

Dayanak;

 

Madde 2.

Bu Yönerge; “İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi” başta olmak üzere bilim etiğine ilişkin konularda Türkiye Cumhuriyetinin imzaladığı tüm uluslararası antlaşmalar, usulüne uygun olarak yürürlüğe konulmuş olan uluslararası antlaşmaların kanun hükmünde olduğunu belirten “Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 90. Maddesi” ile ulusal kanunlar ve diğer düzenlemeler karşısında uluslararası antlaşma hükümlerine üstünlük sağlayan 07.05.2004 tarihli 5170 sayılı kanun ve iç hukukun diğer düzenlemeleri bu evrensel boyutu pekiştiren diğer yasal düzenlemeler ile 26 Aralık 2007 tarih ve 26738 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan “Kamu İç Kontrol Standartları Tebliği” esas alınarak hazırlanmıştır.

 

Gerekçe;

 

Madde 3.

Üniversiteler; farklı kesimlerden gelen, birbirleriyle ve toplumun çeşitli kesimleriyle çok boyutlu ilişkiler içerisinde olan bireylerin oluşturduğu kurumlardır. Bu ilişkiler, eğitim-öğretim ile bilimsel araştırmaların yürütülmesi ve sonuçların kullanılması sürecini ilgilendirir. Üniversitenin çeşitli birimleri arasında yönetsel ilişkiler ya da üniversitenin topluma sunduğu hizmetler alanında çok yönlü sosyal ilişkiler söz konusudur. Bu durumda, akademik, idari, teknik ve hizmet alanlarında görev yapmakta olan tüm üniversite personelinin birbirleriyle ve toplumla ilişkilerinde yasal düzenlemelerin ortak bir anlayışla ortaya konulan etik ilkelere uymaları beklenmektedir. 

Üniversitenin sorumluluklarını ve görevlerini etkin bir şekilde yerine getirebilmesi ve sağlıklı çalışabilmesi için yukarıda sözü edilen bireyler ve kurumlararası tüm ilişkilerde en başta insan haklarına ve onuruna azami saygı temelinde yüksek etik standartların egemen kılınması kaçınılmazdır. Etik konulardaki duyarlılığı tüm üniversite bünyesine yaymak ve mensupların gönüllü katılımlarıyla kurumu sahiplendiren, özendiren ve bilinçlendiren bir ortamı geliştirmeyi hedefleyen bir zihniyeti olgunlaştırmak bu nedenle çok önemlidir. Esas olan, etik kurallar aracılığıyla etiğin kurumsal düzeyde korunması ve kusurlulara yaptırım uygulanması değil, kurum olarak etik kültürün benimsenmesi ve etik sorunların ortaya çıkmasının önlenmesidir.

 

Tanımlar;

 

Madde 4.

Bu esaslarda geçen sözcük ve deyimlerden;
Kurum: Çankırı Karatekin Üniversitesini;
Rektör: Çankırı Karatekin Üniversitesi Rektörünü;
Senato: Çankırı Karatekin Üniversitesi Senatosunu;

Yönetim Kurulu: Çankırı Karatekin Üniversitesi Yönetim Kurulunu
Birim: Çankırı Karatekin Üniversitesine bağlı bütün idari ve akademik birimleri;
Kurul: Çankırı Karatekin Üniversitesi Etik Kurulunu;
Başkan: Çankırı Karatekin Üniversitesi Etik Kurul Başkanını;
Üye: Etik kurul üyesini ifade eder.

Etik: İnsan yaşamını ilgilendiren bilimlerde yapılabilecek hareketlerin sınırları, davranışın öncesinde yol gösterici ve sınırlayıcı kurallar topluluğudur.

 

Kapsam;

 

Madde 5.

 Bu esaslar, Çankırı Karatekin Üniversitesinde görev yapan akademik ve idari birim çalışanlarını, öğrencileri ve üretilen hizmete katkıda bulunan ve bundan faydalanan tüm bireyleri kapsar.

 

 

 

Üniversitenin Temel Etik İlke ve Değerleri;

 

Madde 6.

Üniversite; tüm üyelerinin bireysel onurunu ve kimliğini, mesleki saygınlığını tanır. Bilim ve teknoloji, sanat, araştırma, yayın, eğitim-öğretim, hizmet ve toplumla ilişkilerde üniversite yaşamının ve akademik faaliyetin evrensel etik ilkelerinin en vazgeçilmez değerler zinciri olduğuna inanır. Dürüstlük, insan onuruna, emeğine ve insan haklarına saygı, adalet, akademik özgürlük, sorumluluk, güvenilirlik, bilimsel kuşkuculuk, eleştirel bakış, yeni kavramlara açık olma, koruma, çevreye, doğaya ve canlı haklarına duyarlılık bu ilkelerin temelini oluşturur.

 

Bilimsel araştırmalarda bilimsel disipline bağlılık, tarafsızlık, yaşam ve çevreye saygı, zarar vermeme, olası zarar ve riskler konusunda tüm ilgilileri bilgilendirme, araştırmalara özgür irade ile katılma,  insan ve topluma karşı sorumluluk gibi etik ilkelere uyum esastır.

 

Yayınlarda; intihal, uydurmacılık, çarpıtma, yayın tekrarı, dilimleme, hayali yazarlık ve bilimsel ihmal gibi etik ihlallere yol açılmaması; yayına temel oluşturan araştırmanın tasarım, planlama, yürütülme aşamalarında katkıda bulunanların adlarına yer verilmesi; eksiksiz ve doğru kaynak gösterilmesi, gereken biçim ve doğrulukta atıflarda bulunulması, araştırmayı destekleyenlerin belirtilmesi etik anlayış ve olgunluğun gereğidir.

 

Toplum ve insanlığa karşı sorumluluklarda; bilimsel ve sanatsal çalışmaların, fikri mülkiyet ve kullanım hakları saklı kalmak koşuluyla insanlığın ortak malı olması nedeniyle araştırma ve sanatsal çalışmaların içeriğinin toplum, insanlık yararını ilgilendiren hiçbir bölümü gizlenemez, değiştirilemez, çarpıtılamaz ve yasaklanamaz.

 

Eğitimde; öğretim elemanları profesyonellik, sorumluluk, adalet, eşitlik ilkeleri çerçevesinde etkili ve güvenli bir eğitim ortamı sağlamak, tarafsız ve nesnel değerlendirme yapmak durumundadır.

 

Yerleşke yaşamında; örneğin, yönetimde, yönetilmede, bireylerin ve ürünlerin değerlendirilmesinde sınavlar, jüri üyelikleri, performans ve başvuruların değerlendirilmesinde, hakemlik ve editörlükler gibi bireysel ve kurumsal ilişkilerin yürütülmesinde, Üniversite’nin temsil edildiği her ortamda ve kamuya açık diğer hizmet ve etkinliklerin yerine getirilmesinde tüm personel ve öğrenciler temel etik ilke ve kuralları benimser.

 

Etik Kurul ve Başvuru Biçimleri

 

Etik Kurulun Yapısı;

 

Madde 7 .

Etik Kurul; Üniversite Yönetim Kurulunca seçilecek Profesör unvanlı bir akademisyen  başkanlığında 7 asil,  2 yedek üyeden oluşur. Toplantılar asil üyelerle yapılır.  Etik kurul ilk toplantısında bir başkan yardımcısı ve raportör seçer. Başkanın görev süresi sona erdiğinde yeniden seçilebilir. Başkanın herhangi bir nedenle görevinin başında bulunmadığı oturumlarda, Kurula Başkan Yardımcısı başkanlık eder.

 

Etik Kurul Üyelerinin görev süresi üç (3) yıldır. Görev süresi biten bir üye yeniden seçilebilir.

 

Etik Kurul Üyeliğini Sona Erdiren Haller;

 

Madde 8.

Ölüm, istifa, emeklilik vb. doğal nedenlerin dışında, aşağıdaki hallerin gerçekleşmesi durumunda üyenin kurul üyeliği sona erer:

  1. a) Bir takvim yılı içinde, izinsiz veya mazeretsiz olarak üç toplantıya katılmaması,
  2. b) Adli ve/veya idari soruşturma neticesinde Etik davranış ilkelerine aykırı davrandığı tespit edilen üyenin kurul üyeliğinin üniversite yönetim kurulu kararı ile sonlandırılması,
  3. c) Görev süresinin tamamlanması,
  4. d) Üniversiteden ayrılması,
  5. e) Yasal bir nedenle (altı ay ve daha fazla Yurt dışında bulunması, raporlu olması vb.) altı aydan fazla kurul toplantılarına katılmaması, durumudur.

 

Kurul üyeliğini sona erdirici bir nedenle üyeliğin sona ermesi durumunda, yönetim kurulu ilk toplantısında yeni bir üye seçer. Yeni seçilen üye, yerine seçildiği üyenin kalan süresini tamamlar.

 

 

Etik Kurulun Görev ve Sorumlukları;

 

Madde 9.

Etik Kurul;

  1. a) Üniversitenin akademik ve idari birimlerinde bilim, yayın, eğitim-öğretim ve hizmet faaliyetleri ile Üniversitenin toplumla ilişkilerinde ortaya çıkan Etik sorunlarda, Etik ilke ve kurallar doğrultusunda, yeterli ve inandırıcı kanıtlara dayalı değerlendirme yapar ve görüş bildirir,
  2. b) Yeni ve yerleşmemiş yöntem ve teknolojilerin uygulanması gerektiğinde yeni ilke ve kurallar oluşturur,
  3. c) Etik ilke ve kuralların uygulanma yöntemlerini belirler,
  4. d) Üniversite bünyesinde temel alınacak Etik ilkeleri ve politikaları geliştirir,
  5. e) Üniversitede Etik yaşam kültürünün yaygınlaşması ve Etik duyarlılık kazanılması için eğitim ve benzeri çalışmaları düzenler,
  6. f) Üniversite bünyesinde ortaya çıkan Etik sorunları değerlendirerek gerektiğinde uzman Etik kurullar oluşturulması için Rektörlüğe öneride bulunur,
  7. g) Üniversite bünyesinde kurulmuş uzman Etik kurulların oluşturdukları Etik ilke ve uygulamaların Üniversitenin benimsemiş olduğu temel Etik ilkelerle bütünleşmesine yönelik değerlendirmeler ve önerilerde bulunur,
  8. h) Üniversite bünyesinde kurulmuş uzman Etik kurullarda görev alacak bireylere eğitim imkanı sağlar,
  9. i) Üniversite bünyesinde kurulmuş uzman Etik kurullar arasında eşgüdümü sağlar, bu kurulların anlaşmazlıklarında ya da çözümleyemedikleri konularda hakemlik yapar,
  10. j) Hakkında değerlendirme yaptığı, karar aldığı ve görüş verdiği tüm Etik konular ve sorunlarda gizlilik içinde çalışır ve ilgili tüm bilgi ve belgeleri saklı tutar,
  11. k) Üniversite birim ve görevlilerinin Etik ilke ve standartlara aykırı tutum ve davranışlarda bulunduğunun tespiti halinde uygulanacak yaptırımları belirler. Etik dışı tutum ve davranışın TCK kapsamında suç unsuru olduğu kanaatine varıldığında, gereği yapılmak üzere Rektörlük Makamına bildirir,
  12. l) Yapılan ihbar ve şikâyetin; ilgiliyi mağdur etmek amacıyla ve uydurma bir suç isnadı vb. davranışlarla, Türk Ceza Kanunu kapsamında açıkça suç tanımları içerisinde olduğu anlaşılan bireylerin isim ve davranışlarını, gereği yapılmak üzere Rektörlük Makamına bildirir.

 

 

Etik Kurulun Çalışma Biçimi;

 

Madde 10.

Etik kurulun çalışma düzeni aşağıda tanımlandığı gibidir:

  1. a) Etik Kurulca incelenecek konular ve değerlendirilecek dosyalar, Etik Kurul’a Rektör tarafından havale edilir.
  2. b) Etik Kurul, başkanın çağrısıyla gündemi görüşmek üzere yılda en az 2 defa ve üye sayısının en az üçte ikisinin katılımı ile toplanır. Üyeler çekimser oy kullanamaz. Gerektiğinde başkanın çağrısı ile olağanüstü toplantı yapılabilir. Kurulun görüşmeye aldığı konu Etik Kurul üyeleri hakkında ise, ilgili kurul üyesi kurul toplantılarının bu kısmına iştirak edemez.
  3. c) Kurul, değerlendirmelerini dosya üzerinden yapar; gerektiğinde ilgili bireylerden yazılı ya da sözlü bilgi alır. Hakkında Etik ihlali başvurusu bulunan bireylere Etik Kurul önünde savunmalarını yapma hakkı tanınır. Savunma hakkının kendilerine bildirildiği tarihten itibaren 15 gün içinde yanıt vermeyen bireyler savunma haklarından vazgeçmiş sayılırlar. Bu durumda Etik Kurul eldeki mevcut bilgi ve kanıtlara dayalı olarak değerlendirme yapar ve görüş bildirir.
  4. d) Etik Kurul inceleme ve değerlendirmeleri sırasında başka kurum ve kuruluşlarla yapması gereken yazışmaları Rektörlük aracılığıyla yapar.
  5. e) Etik Kurul, başvuruları yalnızca Etik yönleriyle ele alır ve değerlendirir. İnceleme ölçütleri ve önerileri uluslararası sözleşme ve bildirgelere, yerleşik Etik ilke ve kurallara dayanır.
  6. f) Başkan, Etik Kurulun inceleme ve değerlendirmesine sunulan her dosya için üyelerin görüşleri doğrultusunda, üyeler arasından bir raportör görevlendirir. Etik Kurul, gerektiğinde, konu ile ilgili uzmanları da, görüşlerine başvurmak üzere toplantılarına davet edebilir ya da uzmanlardan oluşan bir alt kurul oluşturabilir. Bu uzmanlar ya da alt kurullar Etik Kurul tarafından kendilerine havale edilen dosya üzerindeki çalışmalarını, belirlenen süre içinde tamamlayarak hazırladıkları raporu, Kurula sunarlar. Yapılan görüşmeler sonucunda, üye tam sayısının yarıdan bir fazlasıyla alınan gerekçeli karar Rektörlük Makamına sunulur.

Kurul Sekreteryası;

 

Madde 11.

Kurulun sekreterya hizmetlerini yerine getirmek üzere gerekli personel, araç ve gereç Üniversite Rektörlüğü tarafından sağlanır. Etik Kurul’un sekreterya işleri Üniversite Genel Sekreterliğince yürütülür.

Kurula Başvuru Şekli;

 

Madde 12.

Kurula başvurular, şahsen ya da posta yoluyla Rektörlük Makamına yazılı olarak dilekçeyle yapılır. Yapılan başvurularda, bir dilekçede mevzuat gereği bulunması gereken unsurlar aranır. Eksik dilekçeler tamamlanması için ilgiliye iade edilir. Başvuranın kimlik bilgileri gizli tutulur. Dilekçenin Etik Kurula ulaştığı andan itibaren en geç 30 gün içinde değerlendirilmesi gerekmektedir.

 

Sorumluluk;

 

Madde 13.

 

Etik Kurulun olumlu veya olumsuz görüşüne karşın yasal sorumluluk, araştırmayı yapan araştırıcılara aittir. Etik Kurul Kararları danışma niteliğindedir. Hiçbir zaman yasal bağlayıcılık gücü yoktur. Kurul, vermiş olduğu kararlardan dolayı herhangi bir cezai, hukuki ve tıbbi sorumluluk altına girmez.

 

Yürürlük;

Madde 14.

Bu esaslar, senato tarafından kabul edildikten sonra yürürlüğe girer.

 

Yürütme;

Madde 15.

Bu esaslar, Çankırı Karatekin  Üniversitesi Rektörü tarafından yürütülür.